Dokładnie dzisiaj 28 lipca na całym świecie obchodzony jest dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (WZW). Święto to obchodzone jest w dniu urodzin prof. Barucha Samuela Blumberga (lekarz, odkrywca wzw typu B i szczepionki przeciwko niemu, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny). W Polsce święto to jest obchodzone po raz 6 i stanowi wyjątkową okazję, by szerzyć wiedzę społeczeństwa na temat tej choroby, edukować i mówić głośno na temat zapobiegania i wczesnego wykrywania WZW typu C.

Jak wynika z badań wiedza społeczeństwa na temat WZW C jest wciąż niewielka. Polacy nie potrafią rozróżniać typów wirusowego zapalenia wątroby, mylą WZW typu C z innymi typami, takimi jak WZW typu A i WZW typu B, bądź też utożsamiają chorobę z jej objawem – żółtaczką, która praktycznie nigdy nie pojawia się w przypadku zakażenia wirusem wątroby typu C. Nie jesteśmy świadomi zagrożenia, jakie niesie ze sobą HCV, brakuje nam wiedzy na temat przenoszenia się wirusa oraz nie wiemy w jakich sytuacjach może dojść do zakażenia. Co więcej często wydaje nam się – co jest oczywiście błędem – że istnieje szczepionka przeciwko WZW typu C, co w większości przypadków prowadzi do zaniechania wszelkim środkom ostrożności. Ponadto (o zgrozo!) nie wykonujemy testów na obecność HCV, sądząc, że nas ten problem nie dotyczy. Czy faktycznie NAS to nie dotyczy? Co należy wiedzieć o chorobie, by skutecznie się przed nią bronić?

Niestety badania dotyczące WZW są zatrważające. Na całym świecie 400 mln. ludzi jest zakażonym wirusem zapalenia wątroby, z czego aż 95% nie zdaje sobie z tego sprawy! Każdego dnia z powodu WZW umiera blisko 4 000 ludzi. Dlatego bardzo ważne jest szerzenie wiedzy społeczeństwa na temat tej choroby. Obchodzony 28 lipca Międzynarodowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby jest doskonałą okazją do refleksji na temat swojego zdrowia i mam nadzieję, że wielu z nas skłoni do zrobienia testu z krwi na obecność tego wirusa. Jest to niezwykle istotne, gdyż WZW działa w ukryciu i w początkowej fazie choroby nie daje żadnych objawów zewnętrznych. Wczesne wykrycie choroby to większa szansa na wyleczenie.

Poniżej przedstawiam krótką charakterystykę poszczególnych typów wirusa WZW.

Wirusowe Zapalenia Wątroby typu A

WZW typu A – inaczej „żółtaczka pokarmowa”, wyleczalny i rzadko spotykany. Jest zaraźliwą infekcją wątroby spowodowaną przez wirusa zapalenia wątroby typu A (HAV). Wysokie temperatury oraz wilgotność powietrza sprzyjają rozmnażaniu się wirusa, dlatego najczęściej do zakażenia tym wirusem dochodzi podczas tropikalnej wycieczki. Wirus WZW typu A przenosi się droga pokarmową (najczęściej poprzez spożycie wody zakażonej HAV oraz żywności umytej w zakażonej wodzie).

Do osób najbardziej narażonych na zakażenie WZW typu A są pracownicy oczyszczalni ścieków i inni mający kontakt z nieczystościami oraz pracownicy służby zdrowia, żłobków, przedszkoli i wojska.

Śmiertelność WZW A jest niska i wynosi 0,6 – 2,1 %, łagodne jego przypadki nie wymagają leczenia.

U dzieci zwykle przebiega bezobjawowo, osoby dorosłe chorują pełnoobjawowo (ryzyko ciężkiego przebiegu WZW typu A wzrasta wraz z wiekiem).

Objawy WZW typu A:

  • złe samopoczucie i osłabienie,
  • senność,
  • nudności, wymioty,
  • bóle głowy,
  • bóle w okolicy wątroby,
  • ból brzucha, mięśni i stawów,
  • świąd skóry,
  • ciemniejsze zabarwienie moczu i odbarwiony stolec.

Jak chronić się przed tym wirusem? Szczepienia ochronne przyjmowane cyklicznie w dwóch dawkach są najskuteczniejszym sposobem zapobiegania WZW typu A (chronią przed żółtaczką typu A przez całe życie). Przestrzeganie higieny, w tym częste mycie rąk pomoże nam uchronić się przed tym wirusem.

Wirusowe Zapalenia Wątroby typu B

WZW typu B – inaczej żółtaczka wszczepienna. Jest to poważna infekcja spowodowana przez wirusa wątroby typu B (HBV). Jeżeli trwa dłużej niż sześć miesięcy, przechodzi w postać przewlekłą, która zwiększa ryzyko rozwoju niewydolności wątroby, raka wątroby czy marskości wątroby. Do zakażenia tym wirusem prowadzą trzy drogi: krwiopochodna (najczęściej), płciowa (kontakty seksualne) i okołoporodowa (chora matka zakaża swoje dziecko). Do zakażenia tym wirusem może dojść m.in. w szpitalu i innych placówkach medycznych, u fryzjera, u kosmetyczki, przy wykonywaniu tatuażu, czy też podczas akupunktury.

Objawy zwiastunowe WZW typu B nie są charakterystyczne i przypominają postać grypy:

  • gorączka,
  • bóle kostno – stawowo – mięśniowe,
  • biegunka,
  • uczucie osłabienia i zwiększonej męczliwości,
  • brak łaknienia,
  • bóle brzucha.

Objawy zaawansowanej postaci choroby:

  • żółtaczka,
  • jasny, odbarwiony stolec,
  • ból w prawym podżebrzu,
  • mocz o barwie piwa,
  • powiększenie wątroby oraz śledziony.

Jak się uchronić przed tym wirusem? Szczepionki, które stosuje się w najmłodszych latach i powtarza cyklicznie są najskuteczniejszym i w sumie jedynym sposobem na skuteczne uchronienie się przed zakażeniem.

Wirusowe Zapalenia Wątroby typu C

WZW typu C – spowodowany przez wirusa HCV, uważany za jedną z najbardziej poważnych chorób wirusowych. Nazywany „cichym zabójcą”, ponieważ nie daje żadnych objawów i z reguły rozpoznawany jest w momencie pojawienia się uszkodzenia wątroby (najczęściej wykrywane podczas rutynowych badań), przez co często nosiciele nieświadomie zarażają swoich bliskich. Przypuszcza się, że wirus HCV odpowiedzialny za pojawienie się WZW tkwi w co czwartym z nas!

Do zakażenia tym wirusem dochodzi najczęściej poprzez kontakt z krwią osoby zakażonej. Wirus może przenosić się m.in. podczas zabiegów medycznych, przy robieniu tatuażu, czy też poprzez wstrzykiwanie narkotyków. Duże ryzyko zakażenia HCV stanowią placówki służby zdrowia, które nie przestrzegają zasad sterylizacji instrumentów. Wbrew powszechnej opinii wirus HCV nie jest zaliczany do przenoszonych drogą płciową, jednak ryzyko zakażenia podczas uprawiania seksu istnieje ze względu na możliwość uszkodzenia naskórka i/lub błony śluzowej narządów rodnych.

Objawy HCV zazwyczaj nie występują, przez to wirus nazywany jest „cichą epidemią”. Ok. 1/3 zarażonych tym wirusem odczuwa zmęczenie, trudności z koncentracją uwagi, niepokój, swędzenie skóry, bóle stawowo – mięśniowe, depresję. U innych wirus ten może rozwijać się przez kilkanaście, kilkadziesiąt lat nie dając żadnych objawów.

Dość często osoby zakażone tym wirusem dowiadują się o tym po latach, gdy dochodzi do uszkodzenia wątroby. Wówczas objawy będące następstwem postępującej choroby mogą obejmować:

  • częste krwawienia i zasinienia,
  • swędzenie skóry,
  • wodobrzusze – gromadzenie się płynu w jamie brzusznej,
  • obrzęk nóg,
  • utrata masy ciała,
  • senność,
  • encefalopatia wątrobowa – zaburzenia mowy.

Całkowite wyleczenia HCV jest bardzo trudne, jednak wczesne rozpoznanie zwiększa szansę całkowitego wyleczenia. Nie podjęcie leczenia może doprowadzić do groźnych powikłań, m.in. do marskości, czy też raka wątroby.

Niezwykle ogromne znaczenie ma szerzenie świadomości społeczeństwa na temat wirusa HCV. Niestety nie każdy z nas zdaje sobie sprawę, że wizyta u kosmetyczki, która nie nosi rękawiczek może stwarzać wielkie ryzyko zakażenia wirusem. Również wykonywanie tatuażu w nieznanym studio może doprowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Istotne staje się pogłębianie wiedzy na temat możliwości diagnostycznych w celu wczesnego wykrywania zakażenia wirusem.

Co ważne, wirus HCV nie przenosi się poprzez:

  • kichanie i kaszel,
  • przytulanie się,
  • korzystanie z tej samej toalety, wanny, prysznica,
  • spożywanie żywności przygotowanej przez osobę zakażoną wirusem,
  • trzymanie się za ręce,
  • pływanie w tym samym zbiorniku,
  • zabawę, sport,

dlatego też nie powinniśmy się bać i nie powinniśmy dyskryminować osób zakażonych tym wirusem.

wzw